طراحی الگوی تبیینکننده بسترهای بازدارنده اجرای مسئولیتپذیری حرفهای اعضای هیئت علمی: براساس نظریه داده بنیاد | ||
| مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی | ||
| مقاله 12، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33، 1403، صفحه 347-375 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/mpes.2024.228688.1350 | ||
| نویسنده | ||
| مرضیه شهریاری* | ||
| استادیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: یکی از انتظارات از دانشگاه و دانشگاهیان اثرگذاری و نفوذ در خط مشیگذاری و ارتقای سطح جامعه براساس تصمیمگیری خردمندانه است، اعضای هیئت علمی، نخبگان و گروههای مرجع جامعه محسوب میشوند و انتظار میرود در جهت مسئولیتهای حرفهای دانشگاه مشارکت کنند. این در حالی است که در حال حاضر، نوعی وظیفهگرایی صوری بر آنها و بر دانشگاهها سایه انداخته است. شاید این وضعیت، نه تنها نشاندهنده نبود رویکرد حمایتی یا تشویقی، بلکه نگرانی از آسیبهایی است که گاه در مسیر فعالیتهای داوطلبانه متوجه افراد میشود. با توجه به این امر، نیاز به ارزیابی اثربخشی مسئولیتپذیری در مؤسسات آموزش عالی از دیرباز مورد توجه بوده است، فلسفه وجودی این نهادها تولید و انتشار دانش همواره در محور بوده است. به همین دلیل و به منظور مدیریت صحیح دانش سازمانی، ابزار مناسب مورد نیاز است. آگاهی از وضعیت مدیریت دانش به سازمان کمک میکند تا ضعفها و کمبودهای دانش خود را به منظور حفظ یا افزایش مزیتهای رقابتی شناسایی کند (درویشی، 2021). تا زمانی که دانشگاهها در این زمینه (داراییهای دانش)، نظرسنجی انجام ندهند مدیریت دانش منجر به بهبود عملکرد و توسعه سازمانی نخواهد شد. بنابراین برخورد صحیح با چالشها و دستیابی به اهداف تنها در صورتی امکانپذیر است که دانشگاه بتواند آگاهانه و به روشنی فرایندهای مرتبط با مسئولیتپذیری و خلق دانش را مدیریت کند دانشگاههای استان خوزستان، در تکاپوی حفظ موقعیت و کسب رتبه برتر علمی در میان دانشگاههای کشور و منطقه میباشد. براین اساس، هدف این پژوهش، کـاوش رویکـرد دانشـگاه نسـبت بـه بنابراین، درک و فهم و درنهایت به کارگیری تجارب کاری کنشگران دانشگاهی میتواند به عنوان یک خط مشی در جهت بهسـازی مسئولیت حرفهای اعضـای هیئـت علمی در دانشـگاهها ضرورت و اهمیت این نوع مطالعات را دوچندان میکند. در همین راستا سؤالات اصلی پژوهش به شرح زیر است: الف. چالشها و موانع عدم تحقق مسئولیتپذیری حرفهای در دانشگاه چیست؟ ب. عناصر تشکیلدهنده (مقولـۀ اصـلی، شـرایط علّـی، زمینـه، شـرایط مداخلـهگـر، راهبردها و پیامدها) این الگو کدامند؟ مواد و روش: این پژوهش با بهرهگیری از روش کیفی و طرح نظامدار نظریۀ داده بنیاد برای این منظور 27 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه و سیاستگذار در حوزه آموزش عالی در دانشگاههای استان خوزستان در زمینه تحقیق مصاحبه بعمل آمد، همچنین برای انتخاب شرکتکنندگان از روش نمونهگیری هدفمند استفاده شد. نتایج حاصل از مصاحبهها، از طریق روش نظریهی زمینهای، در سه مرحلهی کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری گزینشی، تحلیل شد. بحث و نتیجه گیری: نتایج تحلیل دادهها طی سه مرحله، کدگذاری باز، محوری و انتخابی حاکی از دوازده مقوله کلی بود که در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علی (غالب بودن سیاست پژوهشگرایی بجای سیاست کیفیت و سیاست پداگوژی، پایین بودن سطح استقلال عمل نهادهای دانشگاهی، نامطلوب بودن کارکرد سیاستگذاری، راهبری و سازماندهی، نبود زیرساختهای درون دانشگاهی انعطافپذیری حاکمیت ساختارهای وظیفهای و نگاه جزئینگر، عدم وجود نگاه نظاممند و احساس نامفید بودن اثر فعالیت اجتماعی، شیوه تصمیمگیری و انتظار نهادهای حاکمیتی)؛ کنش ـ تعاملها (کاهش کیفیت آموزش و پژوهش، کاهش رسالت حرفهای، فاصله گرفتن از هنجارهای علمی، منزوی شدن اعضاء هیئت و کوچدهی نخبگان)، انطباق پذیری (پایبندی به سیاستهای جزئی نگر، انطباق با فرهنگ و جو سازمانی دانشگاه، خودسانسوری، اجتناب از ورود به موضوع حساس) و پیامد (کمیسازی نظام ارزش، آموزش، پژوهش و ارزشیابی دانشگاه، عدم آشناییزدایی از ترس سقوط، بیگانگی و از دست دادن زیست معنادار، عدم تابآوری علمی، ناکام گذاشتن نظام آموزش، پژوهش و پرورش، عدم پرسشگری، اشتیاق به جهل و نادانی خودخواسته) است که حول یک مقولهی هسته (ساختار و عاملیتی بودن کاهش رسالت حرفهای) شکل گرفتهاند. توجه به استانداردهای مسئولیت حرفهای اعضای هیأت علمی میتواند یکی از راهبردهای اساسی جهت بهبود تضمین کیفیت نظام آموزش عالی باشد. درنهایت، برخورداری این الگو از سازوکار چالشها و بازخورد موجب میشود که مجریان برنامههای توسعه حرفهای اعضای هیئت علمی از اثربخشی این برنامهها اطمینان حاصل و در صورت نیاز، اصلاحات لازم را در این زمینه اعمال کنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طراحی مدل؛ مسئولیت حرفه ای؛ اعضاء هیأت علمی؛ کمی شدن ارزش ها؛ نظریه داده بنیاد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Designing a Model that Explains the Platforms that Prevent the Implementation of Professional Responsibility of Faculty Members: Based on Grounded Theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Marziyeh Shahryari | ||
| Assistant Professor of Sociology, Department of Social Sciences, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Objectives: The higher education system should be able to improve quality, disseminate knowledge, develop research, and communicate with society. So professional development as one of the most important concepts of the higher education system receives special attention. This research has evaluated and analyzed the platforms that prevent the implementation of the professional responsibility of faculty members. Two goals are pursued in this study: first, to examine the position of ethics and professional responsibility of faculty members, and second to highlight the potential of human resource development to minimize professional misconduct in the university. Materials and Methods: This study was conducted using the qualitative method and the systematic design of the grounded theory. For this purpose, 27 university faculty members and policymakers in the field of higher education in the universities of Khuzestan province were interviewed in the field of research. A purposive sampling method was used to select the participants. The results of the interviews were analyzed through the field theory method in three stages interval coding, axial coding, and selective coding. Discussion and Conclusions: The results of data analysis in three stages, open, central, and selective coding indicated twelve general categories, which in the form of a paradigmatic model include: causal conditions (predominance of research-oriented policy instead of quality policy and pedagogy policy, the low level of independence of the academic institutions, the unfavorable function of policy-making, management, and organization, the lack of intra-university infrastructure, the flexibility of the governance of task structures and detail-oriented view, the absence of a systematic view and the feeling of the ineffectiveness of the social activity's effect, decision-making method and expectations of governing institutions); action-interactions (decreasing the quality of education and research, reducing professional mission, distancing from scientific norms, isolation of board members, and migration of elites), adaptability (adherence to partial policies, adaptation to culture and the organizational atmosphere of the university, self-censorship, avoiding entering into a sensitive topic) and the consequences (quantification of the value system, education, research and evaluation of the university, lack of familiarity with the fear of falling, alienation and loss of meaningful life, lack of scientific resilience, failure putting the system of education, research and education, lack of questioning, passion for ignorance and self-inflicted ignorance) which are formed around a core category (the structure and agency of reducing the professional mission). Paying attention to the professional responsibility standards of faculty members can be one of the basic strategies to improve the quality assurance of the higher education system. Finally, this model's availability of the challenge and feedback mechanism makes the administrators of the faculty members' professional development programs ensure the effectiveness of these programs and, if necessary, apply the necessary reforms in this field. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Model Design, Professional Responsibility, Faculty Members, Positivist View, Quantification of Values, Grounded Theory | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,997 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,982 |
||