سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

عارف نژاد, محسن, زینی وند, مریم. (1404). شناخت و فهم رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی؛ تحلیل عوامل اثرگذار و پیامدها با روش FCM. , 16(2), 126-149. doi: 10.48308/jpap.2025.237950.1429
محسن عارف نژاد; مریم زینی وند. "شناخت و فهم رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی؛ تحلیل عوامل اثرگذار و پیامدها با روش FCM". , 16, 2, 1404, 126-149. doi: 10.48308/jpap.2025.237950.1429
عارف نژاد, محسن, زینی وند, مریم. (1404). 'شناخت و فهم رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی؛ تحلیل عوامل اثرگذار و پیامدها با روش FCM', , 16(2), pp. 126-149. doi: 10.48308/jpap.2025.237950.1429
عارف نژاد, محسن, زینی وند, مریم. شناخت و فهم رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی؛ تحلیل عوامل اثرگذار و پیامدها با روش FCM. , 1404; 16(2): 126-149. doi: 10.48308/jpap.2025.237950.1429

شناخت و فهم رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی؛ تحلیل عوامل اثرگذار و پیامدها با روش FCM

چشم انداز مدیریت دولتی
دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 62، تیر 1404، صفحه 126-149    اصل مقاله (1.4 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jpap.2025.237950.1429
نویسندگان
محسن عارف نژاد* 1؛ مریم زینی وند2
1عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان، گروه مدیریت
2کارشناسی ارشد، مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
چکیده
هدف: ذهن‌آگاهی برای رهبری می‌تواند توسعه رفتارهای مثبت سازمانی و سرمایه‌های روانشناختی همچون خوش‌بینی، امید، تاب‌آوری و خودکارآمدی را همراه داشته باشد، زیرا افراد ذهن‌آگاه بیشتر از اطلاعات خود آگاه و به تنظیم رفتار متناسب با ذات خود قادر هستند. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر و پیامدهای رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی انجام پذیرفت.
طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: پژوهش حاضر از لحاظ روش آمیخته و بر مبنای پژوهش‌های کیفی و کمی است و همچنین از نظر فلسفه پژوهش در زمره پژوهش‌های قیاسی-استقرایی قرار می‌گیرد. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث شیوه گردآوری داده‌ها، اکتشافی است. در پژوهش حاضر مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی و همچنین اساتید دانشگاه به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در خصوص چگونگی انتخاب جامعه آماری باید بیان کرد که با توجه به اینکه موضوع پژوهش، رهبری ذهن‌آگاه می‌باشد، باید از افرادی استفاده می‌شد که از حیث نظری و عملی با این مفهوم آشنایی داشته باشند و اشراف اطلاعاتی لازم در جهت پاسخگویی به سوالات مصاحبه و پرسشنامه را دارا باشند. به همین دلیل، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری 25 نفر از مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی و همچنین اساتید دانشگاه، به عنوان اعضای نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی، مصاحبه است که روایی و پایایی آن با استفاده از روایی محتوایی و روایی نظری و روش پایایی‌سنجی درون کدگذار و میان کدگذار انجام شد. لازم به توضیح است از آنجا که پژوهش حاضر یک پژوهش آمیخته با رویکرد اکتشافی است، ابتدا باید مطالعه کیفی و سپس مطالعه کمی انجام شود. در بخش کیفی، داده‌های کیفی که با استفاده از نظرات 25 نفر از خبرگان جمع‌آوری شدند، توسط نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای و روش تحلیل محتوا و کدگذاری تحلیل شدند. سپس در بخش کمی، با توجه به اینکه ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه می‌باشد، داده‌ها در قالب پرسشنامه مقایسه زوجی، در اختیار همان نمونه قبلی قرار گرفت و داده‌های به‌دست آمده، با استفاده از مراحل روش نقشه شناخت فازی تحلیل شدند.
یافته­های پژوهش: در این پژوهش، یافته‌ها در بخش کمی و کیفی قابل ‌طرح است. یافته‌های بخش کیفی نشان‌دهنده عوامل موثر و پیامدهای مرتبط با ذهن‌آگاهی در مدیران سازمان‌های دولتی است. بر این اساس عوامل موثر بر ذهن‌آگاهی در مدیران سازمان‌های دولتی شامل استقبال از تغییرات، وجود روحیه انعطاف‌پذیری شناختی، استقلال و خودهدایتگری، بهره‌مندی از قدرت ریسک‌پذیری، داشتن توانایی تمرکز بر جزئیات، داشتن روحیه یادگیری و مشارکت، تعهد به ارزش‌ها و اصول اخلاقی، توانایی درک دقیق محیط و موقعیت‌ها، تلاش برای توسعة حرفه‌ای خود و توانایی کنترل و تنظیم احساسات می‌باشد. هم‌چنین پیامدها یا عوامل پسایندی ذهن‌آگاهی در مدیران سازمان‌های دولتی، کاهش خطاهای انسانی، شناسایی نقطه کور درونی، تقویت مهارت‌های ارتباطی ، بهبود فرآیند تصمیم‌گیری، همسو کردن کارکنان در راستای مأموریت سازمان، کاهش استرس و تنش‌های کاری، افزایش رضایت شغلی، تعادل بین پردازش درونی و بیرونی، کاهش نرخ گردش شغلی و ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت هستند.
محدودیت­ها و پیامدها: یکی از محدودیت‌های پژوهش حاضر بررسی مقطعی رهبری ذهن‌آگاه است. از همین رو پیشنهاد می‌شود تحقیقات بعدی با انتخاب سازمان مشخصی به مطالعه فرایند شکل‌گیری چنین رهبری در طی زمان بپردازند و تغییرات آن در طول زمان را بررسی کنند. از دیگر محدودیت‌های پژوهش می‌توان به جامعه آماری تحقیق اشاره داشت که مدیران و کارکنان سازمان‌های دولتی و همچنین اساتید دانشگاه بودند و باید در تعمیم نتایج احتیاط کرد.
پیامدهای عملی: با شناسایی عوامل موثر و پیامدهای شکل‌گیری رهبری ذهن‌آگاه و جهت‌دهی درست به ‌آن می‌توان به اهداف سازمانی و افزایش بهره‌وری در سازمان‌ها رسید.
ابتکار یا ارزش مقاله: وجه نوآوری پژوهش حاضر آن است که ذهن‌آگاهی مدیران سازمان‌های دولتی که پیش ‌از این به‌عنوان یک خلأ نظری در این زمینه قلمداد می‌شد، تا حدودی مرتفع شد و تمایز اساسی که یافته‌های این پژوهش با نتایج پژوهش‌های گذشته دارد در این است که این پژوهش توانست با استفاده از رویکرد FCM، عوامل موثر و پیامدهای رهبری ذهن‌آگاه در سازمان‌های دولتی را شناسایی کند که این کار در پژوهش‌های گذشته صورت نگرفته است.
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
 
کلیدواژه‌ها
رهبری؛ ذهن‌آگاهی؛ رهبری ذهن‌آگاه؛ سازمان‌های دولتی
عنوان مقاله [English]
Recognizing and Understanding Mindful Leadership in Government Organizations: Analyzing Influencing Factors and Consequences Using the FCM Method
نویسندگان [English]
mohsen arefnezhad1؛ Maryam Zinivand2
1Faculty member of Lorestan University, Department of Management
2MSc., Business Administration, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
چکیده [English]
Purpose: Mindfulness for leadership can lead to the development of positive organizational behaviors and psychological capital, such as optimism, hope, resilience, and self-efficacy, because mindful individuals are more aware of their own information and can regulate behavior in accordance with their nature. Accordingly, the present study was conducted to identify the effective factors and consequences of mindful leadership in government organizations.
Design/ methodology/ approach: The present study is a mixed-method study based on qualitative and quantitative research, and is also classified as a deductive-inductive research in terms of research philosophy. This study is applied in terms of its purpose and exploratory in terms of its data collection method. In the present study, managers and employees of government organizations, as well as university professors, were selected as samples. Regarding the method of choosing the statistical population, it should be stated that, given that the subject of the study is mindful leadership, people who are theoretically and practically familiar with this concept and have the necessary information and knowledge to answer the interview and questionnaire questions should be used. For this reason, using the purposive sampling method and based on the theoretical saturation principle, 25 managers and employees of government organizations, as well as university professors, were selected as sample members. The data collection tool in the qualitative part is an interview, the validity and reliability of which was carried out using content validity and theoretical validity, and the method of intra-coder and inter-coder reliability assessment. It is necessary to explain that since the present study is a mixed research with an exploratory approach, a qualitative study must be conducted first, and then a quantitative study. In the qualitative part, the qualitative data that were collected using the opinions of 25 experts were analyzed using MaxQDA software and the content analysis and coding method. Then, in the quantitative part, considering that the data collection tool is a questionnaire, the data were provided to the same sample in the form of a paired comparison questionnaire, and the obtained data were analyzed using the steps of the fuzzy cognitive map method.
Research Findings: In this study, the findings can be presented in quantitative and qualitative sections. The findings of the qualitative section indicate the effective factors and consequences related to mindfulness in managers of government organizations. Accordingly, the effective factors on mindfulness in managers of government organizations include welcoming changes, having a spirit of cognitive flexibility, independence and self-direction, benefiting from the power of risk-taking, having the ability to focus on details, having a spirit of learning and participation, commitment to values ​​and ethical principles, the ability to accurately understand the environment and situations, striving for professional development, and the ability to control and regulate emotions. Also, the consequences or downstream factors of mindfulness in managers of government organizations are reducing human errors, identifying internal blind spots, strengthening communication skills, improving the decision-making process, aligning employees with the organization's mission, reducing stress and work tensions, increasing job satisfaction, balancing internal and external processing, reducing job turnover rates, and creating a positive organizational culture.
Limitations & Consequences: One of the limitations of the present study is the cross-sectional study of mindful leadership. Therefore, it is suggested that future research should select a specific organization to study the process of formation of such leadership over time and examine its changes over time. Another limitation of the study is the statistical population, which consisted of managers and employees of government organizations, as well as university professors. Caution should be exercised when generalizing the results.
Practical Consequences: By identifying the effective factors and consequences of the formation of mindful leadership and directing it correctly, organizational goals can be achieved, and productivity in organizations can be increased.
Innovation or value of the Article: The innovation of the present study is that the mindfulness of managers of government organizations, which was previously considered a theoretical gap in this field, was partially filled. The fundamental difference between the findings of this study and the results of previous studies is that this study was able to identify the effective factors and consequences of mindful leadership in government organizations by using the FCM approach, which has not been done in previous studies.
Paper Type: Original Paper
 
کلیدواژه‌ها [English]
Leadership, Mindfulness, Mindful Leadership, Government Organizations
مراجع
  1. Alsayah, A. (2022). Strategic alignment and its impact on creating an organization's reputation and image. Problems and Perspectives in Management, 20(1), 501-513.
  2. Alvani, S.M. (2017). Public Management, Tehran: Nay Publication, fifty-fourth edition. (in Persian)
  3. Amini, A., Mohammadloo, M., Jafari, A. (2019). Presenting an integrated model of effective leadership in technology adoption. Management and Development Process, 32(4) 153-188. (in Persian)
  4. Burmansah, B., Rugaiyah, R., Mukhtar, M., Nabilah, S., Ripki, A. J. H., & Fatayan, A. (2020). Mindful Leadership: The Ability of the Leader to Develop Compassion and Attention without Judgment-A Case Study of the Leader of Buddhist Higher Education Institute. European Journal of Educational Research, 9(1), 51-65.‏
  5. Costa, D. A. V. D., Kogien, M., Hartwig, S. V., Ferreira, G. E., Guimarães, M. K. D. O. R., & Ribeiro, M. R. R. (2022). Dispositional mindfulness, emotional regulation and perceived stress among nursing students. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 56, e20220086.
  6. Daniel, C., Hülsheger, U. R., Kudesia, R. S., Sankaran, S., & Wang, L. (2023). Mindfulness in projects. Project Leadership and Society, 4, 100086.‏
  7. Doornich, J. B., & Lynch, H. M. (2024). The mindful leader: a review of leadership qualities derived from mindfulness meditation. Frontiers in Psychology, 15, 1322507.
  8. Ehrlich, J.(2017). Mindful leadership: Focusing leaders and organizations, Journal of Homepage, 11:1-11.
  9. Faizul, M. (2023). The impact of ethical leadership on employee well-being with moderating role of role of leadership mindfulness. Dinkum Journal of Economics and Managerial Innovations, 2(05), 281-292.‏
  10. Ghorbani Joonghani, R., Delavi Isfahan, M.R. (2021). New leadership paradigm, mindful leadership, 8th International Conference on Recent Advances in Management and Industrial Engineering, Tehran. (in Persian)
  11. Gip, H., The Khoa, D., Guchait, P., Fernando Garcia, R. L., & Pasamehmetoglu, A. (2022). Employee mindfulness and creativity: when emotions and national culture matter. The Service Industries Journal, 42(5- 6), 383-411.
  12. Godini, M. (2021). Mindful management for designing the future of the organization. International Conference on New Challenges and Solutions in Industrial Engineering, Management and Accounting. (in Persian)
  13. Golden, H. L., Vosper, J., Kingston, J., & Ellett, L. (2021). The impact of mindfulness-based programmes on self-compassion in nonclinical populations: A systematic review and meta-analysis. Mindfulness, 12, 29-52.
  14. Harvey, J. F., & Kudesia, R. S. (2023). Experimentation in the face of ambiguity: How mindful leaders develop emotional capabilities for change in teams. Journal of Organizational Behavior, 44(4), 573-589.‏
  15. Higgs, M., & Rowland, D. (2024). Is change all in the mind? A study of leader mindfulness, leader behaviors in implementing change. Journal of General Management, 49(2), 146-162.‏
  16. Hougaard, R., Carter, J., & Coutts, G. (2016). Mindful leadership: Achieving results by managing the mind. Leader to Leader, 2016(79), 49-56.‏
  17. Jagannathan, S., & Rodhain, F. (2016). What is mindful leadership?. Compendium on Integrating Spirituality & Organizational Leadership., 5, 94-100.‏
  18. Kersemaekers, W. M., Vreeling, K., Verweij, H., van der Drift, M., Cillessen, L., van Dierendonck, D., & Speckens, A. E. (2020). Effectiveness and feasibility of a mindful leadership course for medical specialists: a pilot study. BMC Medical Education, 20, 1-10.‏
  19. King, E., & Badham, R. (2020). The wheel of mindfulness: A generative framework for second-generation mindful leadership. Mindfulness, 11(1), 166-176.‏
  20. Kock, N., Mayfield, M., Mayfield, J., Sexton, S., & De La Garza, L. M. (2019). Empathetic leadership: How leader emotional support and understanding influences follower performance. Journal of Leadership & Organizational Studies, 26(2), 217-236.‏
  21. R, S, (2018). Literature Review On Leadershio, Leadership Theories, Style And Leadersip Devel Opment. International Journal of Research in Business Management, 6(6), 13-24.
  22. Law, M. (2024). Mindful Leadership and Climate Action.‏
  23. Levey, J., & Levey, M. (2019). Mindful leadership for personal and organisational resilience. Clinical radiology, 74(10), 739-745.‏
  24. Lu, J., Mumba, M. N., Lynch, S., Li, C., Hua, C., & Allen, R. S. (2019). Trait mindfulness and nursing students' psychological stress: A regression and mediation analysis. Nurse Education Today.
  25. Mellor, N., Wilday, J., Lunt, J., & Holroyd, J. (2015). High reliability organisations and mindful leadership. In Hazard 25, Symposium Series(Vol. 160, pp. 1-6).‏      
  26. Mohammadian, B., Zarei-Matin, H., Babashahi, J., Yazdani, H.R. (2017). Explaining the process of forming humble leadership in business with a meta-synthesis approach. Journal of Change Management, 9(18), 24-46. (in Persian)
  27. Mohammadi-Fateh, A., Manovarian, N. (2023). Improving job performance through mindfulness in the light of creativity, creative participation and humble leadership. Human Resources Studies, 46(12), 92-111. (in Persian)
  28. Mohammed Mubarak Saleh, R. Nusari, M. Ameen A. & Alrajawy, I. (2018). Leadership in the organization: A Conceptual Review. International Journal of Management and Human Science 2 (4), 52-59.
  29. Mohammed, A. H. A., Harfi, B., & Chen, L. (2023). The role of leadership mindfulness on employee well-being through mediating role of ethical leadership. Dinkum Journal of Economics and Managerial Innovations, 2(02), 71-81.‏
  30. Niaz-Azari, M. (2022). Investigating the effect of mindful leadership on mental well-being and organizational commitment (case study: elementary school principals in Sari). Journal of Management on Organizational Education, 11(2), 135- 156. (in Persian)
  31. Nilsson, H., & Kazemi, A. (2023). The bright triad of mindful leadership: An alternative to the Dark Triad of leadership. Psychology of Leaders and Leadership, 26(1),‏
  32. Pinck, A. S. & Sonnentag, S. (2018). Leader Mindfulness and Employee WellBeing: The Mediating Role of Transformational Leadership. Mindfulness, 9(3), pp. 884-896.
  33. Ritchie‐Dunham, J. L. (2014). Mindful leadership. The Wiley Blackwell handbook of mindfulness, 443-457.‏
  34. Rothouse, M. J. (2020). Individual-Level Mindfulness and Organizational Creativity. A Mindful Approach to Team Creativity and Collaboration in Organizations, (55-67). Springe.
  35. Sathiyaseelan, A., Balasundaram, S., & Zirkler, M. (2022). Indian Perspectives of Mindful Leadership. In International Research Conference on Mindfulness.‏
  36. Tan, C. (2023). A Daoist understanding of mindful leadership. Leadership, 19(3), 275-289.‏
  37. Wang, X., Wen, X., & Guchait, P.(2021). Hospitality employee’s mindfulness and its impact on creativity and customer satisfaction: The moderating role of organizational error tolerance, International Journal of Hospitality Management, 94: 1 -12.
  38. Wibowo, A., & Paramita, W. (2022). Resilience and turnover intention: the role of mindful leadership, empathetic leadership, and self-regulation. Journal of Leadership & Organizational Studies, 29(3), 325-341.‏
  39. Yaw Akparep, J., Jengre, E. & Afusah Mogre, A. (2019). The Influence of Leadership Style on Organizational Performance at TumaKavi Development Association, Tamale, Northern Region of Ghana. Open Journal of Leadership, 8(1), 1-22.
  40. Yu, S. C. (2023). Cohort difference in job environments: The mediating effect of organizational identification on the relationships between mindful leadership and self-spirituality. The Journal of General Psychology, 150(3), 363-377.‏
  41. Zheng, M., Xu, Z., & Qu, Y. (2022). The effect of mindful leadership on employee innovative behavior: Evidence from the healthcare sectors in China. International journal of environmental research and public health, 19(19), 12263.‏
  42. Zhou, Y., Wang, C., & Sin, H. P. (2023). Being “there and aware”: A meta-analysis of the literature on leader mindfulness. European Journal of Work and Organiza
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,006
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 729