واکاوی، اعتباریابی و ارزیابی نشانگرهای برنامه درسی نظام آموزش عالی علمی کاربردی | ||
| مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی | ||
| مقاله 3، دوره 18، شماره 2 - شماره پیاپی 35، مهر 1404، صفحه 59-92 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/mpes.2025.239623.1592 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید اشرفی1؛ محمدرضا نیستانی* 2؛ نگین برات دستجردی3؛ رضا نوروززاده4 | ||
| 1گروه علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه اصفهان، ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3استادیار گروه علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 4دانشیار مرکز نظارت و ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری | ||
| چکیده | ||
| هدف: نظام آموزش عالی علمی کاربردی بهعنوان یکی از پایههای کلیدی توسعه منابع انسانی، نقش مهمی در تربیت نیروی کارآزموده و ماهر ایفا میکند. این نظام آموزشی با هدف پاسخگویی به نیازهای متغیر و پویا بازار کار طراحی شده است و تلاش میکند تا علم نظری را با نیازهای عملی و کاربردی تلفیق کند. برای این منظور، برنامه درسی باید بهگونهای تنظیم شوند که علاوه بر ارائه دانش نظری، مهارتهای عملی را نیز به دانشجویان بیاموزند. در این زمینه، شناسایی و استفاده از مؤلفهها و نشانگرهای مؤثر در برنامه درسی، ابزاری حیاتی برای تضمین کارایی این نظام آموزشی به شمار میآید. شاخصهای برنامه درسی بهعنوان معیارهایی که میزان تطابق برنامههای آموزشی با نیازهای واقعی بازار کار را نشان میدهند، میتواند به بهبود کیفیت آموزش و افزایش کارآیی دانشجویان کمک کند تا این نظام آموزشی بهعنوان پلی بین دانشگاه و صنعت عمل کرده و در نهایت زمینه رشد و توسعه پایدار جامعه را فراهم سازد. مواد و روشها: مقاله حاضر با هدف ارائه راهکارهای عملی، برای دستیابی به یک نظام آموزشی کارآمد و پاسخگو، سه گام اساسی را دنبال میکند: نخست، شناسایی نشانگرهای برنامه درسی آموزش عالی علمی کاربردی با استفاده از مصاحبه نیمهساختاریافته و به روش کیفی؛ دوم، اعتباریابی این نشانگرها از طریق پرسشنامه محقق ساخته بهمنظور سنجش روایی محتوایی و سازگاری آنها با نیازهای واقعی و سوم، ارزیابی وضعیت موجود نشانگرهای اعتبارسنجی شده با بهرهگیری از دادههای کمی پرسشنامه محققساخته. این پژوهش با رویکرد ترکیبی کیفی و کمی و هدف توسعهای انجام شد. در مرحله کیفی، از روش مصاحبه نیمهساختاریافته با 20 خبره (شامل 7 خبرگان آموزش عالی علمی-کاربردی، 7 عضو کمیته برنامهریزی درسی و 6 عضو هیئت علمی دارای سابقه) برای شناسایی نشانگرهای الگوی مطلوب برنامه درسی استفاده شد. دادههای کیفی به روش تحلیل محتوای موضوعی کدگذاری و تحلیل شدند. اعتبار دادههای کیفی از طریق سهسویهسازی منابع، بررسی مشارکتکنندگان، تحلیل موارد منفی و استفاده از منابع متعدد تأمین گردید. در مرحله کمی، پرسشنامهای محققساخته با روایی محتوایی تأیید شده توسط 10 متخصص و پایایی محاسبه شده با ضریب آلفای کرونباخ (89/0=α) برای اعتبارسنجی نشانگرها توسط 61 خبره تکمیل شد. سپس، برای ارزیابی وضعیت موجود، پرسشنامه توسط 164 مدرس، 272 دانشجو و فارغالتحصیل و 24 خبره تکمیل گردید. دادههای کمی با استفاده از آزمون t تکنمونهای و آزمون t مستقل در سطح معناداری 0.05 تحلیل شدند. بحث و نتیجهگیری: یافتههای مرحله کیفی، 22 نشانگر کلیدی را در قالب پنج مؤلفه (محتوا، فعالیتهای یاددهی-یادگیری، مواد و منابع، فضا و شرایط، و زمانبندی آموزشی) بهعنوان معیارهای اصلی برنامه درسی نظام آموزش عالی علمی-کاربردی شناسایی کرد. در مرحله دوم، نتایج اعتباریابی نشانگرها توسط خبرگان نشان داد که کلیه مؤلفهها و نشانگرهای شناساییشده از اعتبار لازم برخوردارند و فراتر از حد متوسط قرار دارند. در مرحله سوم نتایج نشان داد؛ اکثر نشانگرها اعم از محتوا، فعالیتهای یاددهی-یادگیری، مواد و منابع، فضا و شرایط و زمانبندی آموزشی، سطح ادراک شده از وضعیت مطلوب بهطور معناداری بالاتر از وضعیت موجود است. این شکاف نشاندهنده ضرورت بازنگری در مؤلفههای برنامه درسی است تا بیشتر با نیازهای بازار کار، تحولات فناوری و انتظارات ذینفعان همسو شود. نتایج این مطالعه، با تأکید بر شناسایی و ارزیابی نشانگرهای کلیدی، میتواند به بهبود برنامههای درسی و ارتقای کیفیت آموزش عالی علمی-کاربردی کمک کند. این مطالعه شکاف ساختاری عمیقی را بین وضعیت موجود و مطلوب در برنامهریزی درسی نظام آموزش عالی علمی کاربردی شناسایی کرده است. در مؤلفه محتوا، ناهماهنگی محتوای درسی با پیشرفتهای علمی، نیازهای نوین شغلی، و تحولات فناوری، نشاندهنده ضعف در طراحی برنامههای درسی است. اگرچه چارچوبهای نظری از پشتوانه علمی برخوردارند، اجرای آنها به دلیل موانعی مانند نبود هماهنگی بین نهادهای آموزشی و صنعت، مقاومت در برابر تغییر، و کمبود منابع، با چالش مواجه است. در مؤلفه فعالیتهای یاددهی یادگیری، شکاف معناداری بین الگوی مطلوب و وضعیت موجود وجود دارد. ارزیابی دانشجویان از روشهای فعلی در سطح متوسط و غیر رضایتبخش و نظرات مدرسان (با نمره کمی بالاتر) نشان میدهد رویکردهای سنتی نظیر سخنرانی یکسویه، پاسخگوی نیازهای بازار کار نیست. مواد و منابع آموزشی نیز از ضعف ساختاری رنج میبرند. ارزیابی مدرسان از منابع موجود به شدت ضعیف و نظرات دانشجویان در حد متوسط است. در مؤلفه فضا و شرایط زیرساختهای آموزشی (نظیر کارگاهها و آزمایشگاهها) ناکافی و غیراستاندارد ارزیابی شدهاند. در زمانبندی آموزشی نیز برنامهریزی موجود انعطافناپذیر و غیرکاربردی است. همچنین تبدیل آموزش عالی علمی کاربردی به موتور محرکه توسعه اقتصادی، مستلزم بازتعریف برنامههای درسی با رویکردی بازارمحور، انعطافپذیر، و فناورانه است. این تغییر تنها با مشارکت فعال ذینفعان (دانشگاه، صنعت، و دولت)، تخصیص منابع کافی، و بازنگری در زیرساختها محقق میشود. اجرای الگوی پیشنهادی این پژوهش، نه تنها شکاف مهارتی را کاهش میدهد، بلکه همسویی آموزش با نیازهای واقعی اقتصاد را تضمین خواهد کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برنامه درسی؛ آموزش عالی علمی کاربردی؛ مهارتآموزی؛ بازارکار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis, Validation, and Evaluation of Curriculum Indicators in the Applied Science Higher Education System | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Saeed Ashrafi1؛ Mohamad Reza Neyestani2؛ Negin Barat Dastjerdi3؛ Reza Norouzzadeh4 | ||
| 1Ph.D. Student,, Department of Educational Sciences, Faculty of Education Sciences and Psychology, University of Isfahan , Isfahan, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran | ||
| 3Assistant professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan. Iran | ||
| 4Associate Professor, Center of Supervision, Evaluation, and Quality Assurance of the Ministry of Science, Research and Technology | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: The Applied Scientific Higher Education (ASHE) system, as a key pillar of human resource development, plays a pivotal role in cultivating a skilled and experienced workforce. Designed to address the dynamic and evolving demands of the labor market, this educational framework seeks to integrate theoretical knowledge with practical and applied requirements. To achieve this, curricula must be meticulously structured to not only convey theoretical foundations but also foster practical competencies among students. In this context, the identification and strategic utilization of effective components and indicators within the curriculum serve as critical instruments for ensuring the efficacy of the ASHE system. Curriculum indicators, as measurable criteria reflecting the alignment of educational programs with authentic labor market needs can enhance educational quality, elevate student proficiency, and position the ASHE system as a bridge between academia and industry. Ultimately, this facilitates sustainable community growth and development. Materials and Methods: This study, adopting a mixed-methods (qualitative-quantitative) and developmental approach, pursued three essential phases to propose actionable solutions for establishing an efficient and responsive educational system. First, curriculum indicators for ASHE were identified through semi-structured interviews employing qualitative methodology. Second, these indicators were validated via a researcher-constructed questionnaire to assess content validity and congruence with real-world demands. Third, the current status of validated indicators was evaluated using quantitative data collected through the same researcher-constructed instrument. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 20 experts (including 7 ASHE specialists, 7 curriculum planning committee members, and 6 experienced academic faculty members) to identify indicators of an ideal curriculum model. Qualitative data were analyzed through thematic content analysis, with credibility ensured via source triangulation, participant validation, negative case analysis, and multi-source data cross-referencing. In the quantitative phase, a researcher-constructed questionnaire—confirmed for content validity by 10 specialists and demonstrating reliability (Cronbach’s α = 0.89)—was administered to 61 experts for indicator validation. Subsequently, to evaluate the current status, the questionnaire was completed by 164 instructors, 272 students and graduates, and 24 experts. Quantitative data were analyzed using one-sample t-test and independent t-test at a significance level of p < 0.05. Discussion and Conclusion: Qualitative analysis revealed 22 key indicators organized into five core components (content, teaching-learning activities, materials and resources, spatial and environmental conditions, and instructional scheduling) as fundamental criteria for ASHE curriculum design. Validation results confirmed that all components and indicators exceeded the acceptable validity threshold. Comparative analysis of the ideal state (derived from expert consensus) and the current status demonstrated that perceived levels of the ideal state significantly surpassed the existing conditions across nearly all indicators (p < 0.05). This discrepancy underscores the imperative for systematic revision of curriculum components to align more effectively with labor market dynamics, technological advancements, and stakeholder expectations. The study identified a profound structural gap between the current and ideal states of ASHE curriculum planning. In the content component, misalignment between instructional materials and scientific progress, emerging occupational demands, and technological innovations reflects deficiencies in curriculum design. Despite the theoretical robustness of existing frameworks, implementation faces barriers including inadequate coordination between educational institutions and industry, resistance to pedagogical innovation, and resource constraints. Within teaching-learning activities, a significant disparity exists between ideal and current practices: student evaluations of instructional methods were predominantly average and unsatisfactory, while instructor assessments (marginally higher) indicated that traditional approaches such as unidirectional lectures, fail to address labor market needs. Materials and resources exhibited structural inadequacies, with instructors rating available resources as severely deficient and students providing only moderate evaluations. The spatial and environmental conditions component (e.g., workshops and laboratories) was assessed as insufficient and non-standard, while instructional scheduling was deemed inflexible and impractical. To transform ASHE into a catalyst for economic development, curricula must be redefined through market-oriented, flexible, and technology-integrated approaches. Achieving this necessitates active collaboration among stakeholders (universities, industry, and government), adequate resource allocation, and infrastructural modernization. Implementing the proposed model can mitigate skill gaps and ensure educational alignment with authentic economic imperatives, thereby reinforcing the ASHE system’s role in sustainable national development. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Curriculum, Applied Scientific Higher Education, Skill Development, Labor Market | ||
| مراجع | ||
|
Ababaf, Z., Salimi, S., & Namdari, M. (2025). Professional competencies of elementary education graduates at Farhangian University: Measuring the level of competency realization and inferring influential factors. Journal of Management and Planning in Educational System. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy. Longman. Ashrafi, S., Neyestani, M. R., Barat Dastjerdi, N., & Norouzzadeh, R. (2024). Identifying the drivers of applied science higher education curriculum with the aim of designing a prospective model: By meta-synthesis method. Journal of Higher Education Curriculum Studies, 15(29), 39–64. Ashrafi, S., Neyestani, M. R., Barat Dastjerdi, N., & Norouzzadeh, R. (2025). Analyzing needs assessment models in the applied science higher education system: Bridging theory and practice. Theory and Practice in the Curriculum, 12(24), 139–162. Babaee, M., & Bayezi, L. (2025). Challenges of internship courses in the field of teaching students with special needs in Farhangian University. Journal of Management and Planning in Educational System. Bates, A. W. (2015). Teaching in a digital age: Guidelines for designing teaching and learning. Tony Bates Associates Ltd. Bergmann, J., & Sams, A. (2012). Flip your classroom: Reach every student in every class every day. ISTE. Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university: What the student does (4th ed.). McGraw Hill. Billett, S. (2011). Vocational education: Purposes, traditions and prospects. Springer. European Commission. (2021). Skills for the future: Managing transition in vocational education. Publications Office of the European Union. European Union. (2022). Digital education action plan 2021–2027. Publications Office of the European Union. Froyd, J. E., & Ohland, M. W. (2005). Integrated engineering curricula. Journal of Engineering Education, 94(1), 147–164. Gharavand, M. (2020). Investigating the impact of educational materials on learning quality in educational programs. Journal of Educational Psychology. Hanushek, E. A., & Woessmann, L. (2017). The knowledge capital of nations: Education and the economics of growth. MIT Press. Hase, S., & Kenyon, C. (2000). From andragogy to heutagogy. UltiBase Articles. Hashemi, Z., Naderibeni, N., & Faraji, A. (2025). Developing a conceptual model framework for integrated educational leadership in a smart environment. Journal of Management and Planning in Educational System. Hematian, F., Siadat, S. A., Abedi, A., & Bidram, H. (2025). Designing and validating the wise leadership model in the University of Isfahan: A grounded theory model. Journal of Management and Planning in Educational System. Jabbari, S. (2023). The role of educational scheduling in improving students’ learning process. Journal of Higher Education. Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). Cooperative learning and academic achievement. Routledge. Karimi, F. (2021). Educational space and conditions: Its impact on students’ active learning. Quarterly Journal of Educational Sciences. Kearney, J., & Zuber-Skerritt, O. (2020). Adapting higher education to the digital age. Springer. Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall. Marginson, S. (2016). Higher education and the common good. Melbourne University Publishing. Mezidzadeh, A. (2022). Challenges of teaching and learning approaches in applied science programs. Educational Research. Nowrouzi, P. (2021). Content and labor market needs: Revisiting educational programs. Journal of Social Studies. Oblinger, D. G. (2006). Learning spaces. EDUCAUSE Review, 41(5), 14–25. OECD. (2019). Vocational education and training for the future of work. OECD Publishing. Parker, J. (2015). Intensive teaching formats: A review. Higher Education Research & Development, 34(2), 417–428. Pilz, M. (Ed.). (2016). Vocational education and training in times of economic crisis. Springer. Prince, M. (2004). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223–231. Sani, R., & Heidari, S. (2023). Investigating the misalignment between content and labor market needs in higher education. Journal of Educational Management. Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution. Crown Business. Scott, P. A. (1996). Modularization in higher education. Higher Education Quarterly, 50(3), 222–237. Thomas, J. W. (2000). A review of research on project-based learning. Autodesk Foundation. Tynjälä, P. (2008). Perspectives into learning at the workplace. Educational Research Review, 3(2), 130–154. UNESCO. (2020). Education for sustainable development: A roadmap. UNESCO Publishing. Wiek, A., Withycombe, L., & Redman, C. L. (2011). Key competencies in sustainability. Sustainability Science, 6(2), 203–218. Wiggins, G., & McTighe, J. (2005). Understanding by design (2nd ed.). ASCD. World Bank. (2018). World development report 2018: Learning to realize education’s promise. World Bank Publications. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 846 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 159 |
||